Hemofilia i trombofilia

Właściwa terapia w przypadku hemofilii zależy od jej postaci oraz od stanu pacjenta. W łagodnej postaci hemofilii zwykle wystarcza postępowanie doraźne w przypadku zabiegu chirurgicznego lub opanowanie krwawienia powstałego w wyniku urazu. Również niektóre leki mogą stymulować wątrobę do produkcji większej ilości czynnika krzepnięcia, co w pewnych przypadkach może okazać się wystarczające do opanowania krwawienia. Przy cięższej postaci hemofilii, gdy organizm produkuje bardzo małą ilość czynnika krzepnięcia lub też nie produkuje go wcale, jedyną możliwością leczenia jest dostarczenie organizmowi brakującego czynnika krzepnięcia. W tym przypadku Hemofilię A leczy się skoncentrowanym czynnikiem VIII, a hemofilię B czynnikiem IX.

Dotychczas rutynowa terapia w przypadku hemofilii polegała na podawaniu czynnika krzepnięcia w celu zatamowania krwawienia powstałego w wyniku urazu lub opanowania krwotoku występującego w trakcie zabiegu chirurgicznego. Działania podejmowano, więc wyłącznie w odpowiedzi na zauważone krwawienie. Niestety, niektóre przypadki niewielkiego krwawienia mogą pozostać niezauważone, a mimo wszystko mogą wywołać niekorzystne zmiany w organizmie. Opóźnienie we wdrożeniu leczenia tego typu krwawienie może przynieść wiele szkodliwych następstw. Z reguły niebezpieczeństwo dotyczy przede wszystkim stawów, dając o sobie znać w postaci ich zapalenia (artropatia hemofiliczna). U wielu starszych pacjentów, urodzonych przed opracowaniem nowoczesnych metod terapii, postępowanie to doprowadziło do poważnych uszkodzeń stawów.

Profilaktyka eliminuje wady leczenia objawowego. Terapia profilaktyczna polega na regularnym podawaniu czynników krzepnięcia celem zapobiegania, a nie hamowania już wywołanych krwotoków. Regularne podawanie czynnika krzepnięcia utrzymuje go we krwi na poziomie na tyle wysokim, by zapobiec krwawieniu. Zaletą profilaktyki jest to, że pozwala ona pacjentom samodzielnie kontrolować swój stan i prowadzić terapię w warunkach domowych zamiast regularnych wizyt w szpitalu.

Przez wiele lat terapia przebiegała z użyciem krwi jako materiału wyjściowego, ze względu na zawartość w niej wszystkich czynników krzepnięcia. Z ludzkiej krwi pozyskiwane jest osocze, które zawiera liczne białka, w tym przeciwciała, albuminę oraz wszystkie czynniki potrzebne do prawidłowego procesu krzepnięcia krwi.

W latach 60tych nastąpił rozwój technik umożliwiający izolację z osocza poszczególnych frakcji białek, które po oczyszczeniu mogą posłużyć do produkcji leków. Czynniki krzepnięcia wytwarzane w ten sposób są znane pod nazwą "osoczopochodnych". Początkowo selekcja dawców nie była wystarczająco doskonała, niektórzy z nich z nich byli nosicielami wirusów, które mogły być przenoszone w wyniku transfuzji zainfekowanej krwi. W rezultacie wielu pacjentów otrzymujących produkty z krwi i osocza zostało zarażonych HIV i żółtaczką zakaźną. Środowiska chorych na hemofilię rozpoczęło kampanię o zwiększenie bezpieczeństwa produkcji produktów krwio- i osoczopochodnych. Efektem było zaostrzenie kryteriów doboru dawców krwi oraz udoskonalenie technik wytwarzania, umożliwiających usuwanie bądź unieszkodliwianie wirusów wywołujących wyżej wymienione choroby zakaźne.

Dążąc do całkowitego wyeliminowania ryzyka zakażenia poprzez krew, opracowano nową generację czynników krzepnięcia w oparciu o technologię inżynierii genetycznej. Dzięki zidentyfikowaniu genów ludzkich odpowiedzialnych za czynniki VIII i IX, opracowano nowe techniki produkcji, znane pod nazwą technik rekombinacji. Czynniki krzepnięcia wytworzone w ten sposób zawierają małe ilości białka ludzkiego, co znacznie zmniejsza ryzyko przenoszenia chorób. Rozwój tych procesów umożliwia minimalizację udziału białka ludzkiego zarówno w procesie wytwarzania jak i w produkcie końcowym.

Trombofilia nie jest pojedynczą jednostką chorobową, a raczej zespołem chorobowym, który charakteryzuje się stanem podwyższonego poziomu krzepliwości krwi. Istnieje wiele przyczyn trombofilii; jedną z nich jest niezdolność organizmu do wyprodukowania wystarczających ilości białek będących inhibitorami układu krzepnięcia.

Hemostaza krwi jest warunkowana równowagą pomiędzy aktywatorami a inhibitorami układu krzepnięcia. Ta niezbędna dla prawidłowego krwioobiegu równowaga, może być zaburzona między innymi w wyniku różnych chorób czy w sytuacji niewłaściwego doboru leków. Jedną z przyczyn wywołujących skłonność do zakrzepicy jest niedobór białka C - podstawowego składnika krwi odpowiedzialnego za prawidłowy proces krzepnięcia, stanowiącego część jednego z mechanizmów sprzężenia zwrotnego w organizmie, odpowiadającego za przeciwdziałanie nadmiernej aktywacji układu krzepnięcia.

Niedobór białka C niesie ze sobą podwyższone ryzyko zakrzepicy. Niewielki niedobór białka C nie musi prowadzić do wystąpienia objawów zakrzepicy o ile nie towarzyszy mu inny czynnik ryzyka (choroba, długie okresy unieruchomienia).Ostre przypadki niedoboru białka C mogą prowadzić do zagrażającej życiu zakrzepicy.

Podobnie jak chorzy na hemofilię, osoby z wrodzonym ostrym niedoborem białka C muszą regularnie otrzymywać koncentraty białka C, by utrzymywać możliwie stałą równowagę pomiędzy białkami aktywującymi i hamującymi proces krzepnięcia krwi.